PRZEMIANY W ROLNICTWIE

prace magisterskie Ustrój feudalny, który kształtował się w Europie zachodniej od czasu upadku niewolniczego Imperium Rzymskiego, uległ w ciągu X i XI w. poważnym przeobrażeniom. Były one wywołane powolnym, ale stałym wzrostem sił wytwórczych. Oto bowiem w rolnictwie, podstawowej podówczas dziedzinie produkcji, zaczęły występować — zrazu zresztą sporadycznie — przejawy postępu technicznego. Obserwowano stopniowe ulepszanie systemu uprawy roli. Prymitywną gospodarkę wy-paleniskową i odłogową coraz częściej wypierała dwupolówka, lub nawet bezładna trójpolówka. Udoskonalała się technika karczunku. Rozpowszechnienie ciężkiego pługa żelaznego, zaprzęganego w kilka par wołów, umożliwiało głęboką orkę, a przez to lepsze wykorzystanie gleby. Zastosowanie nawożenia gruntów, chociaż jeszcze niewystarczające, przyczyniało się też niewątpliwie do pewnego polepszenia plonów.

Zmiany te nie były oczywiście powszechne, obok bowiem nowej, prowadzono w wielu miejscach dawną, zacofaną gospodarkę. Niemniej jednak zaważyły one na ogólnym stanie rolnictwa, powodując przeciętny wzrost jego wydajności. Włość feudalna, która w dotychczasowych warunkach gospodarki zamkniętej produkowała jedynie na pokrycie własnych potrzeb, zaczęła uzyskiwać nadwyżki. Ponieważ jednak równocześnie z tym wzrastała stopa życiowa feudałów, znaczna część tych nadwyżek w formie zwiększonej renty naturalnej przechodziła do rąk pana. wybielanie zębów warszawa